Orzeczenie potwierdza dominującą od kilku lat linię orzeczniczą oraz jest spójne z dotychczasowymi stanowiskami Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Uchwała odnosi się do kluczowych zagadnień związanych z nieważnością umów kredytowych zawierających niedozwolone postanowienia.

Zgodnie z treścią uchwały, jeżeli postanowienia umowy dotyczące zasad ustalania kursu waluty obcej są uznane za nieuczciwe, nie można ich zastępować żadnym innym mechanizmem, w tym średnim kursem publikowanym przez bank centralny. Taki zabieg eliminuje możliwość dalszego utrzymywania umowy w mocy – umowa staje się nieważna w całości.

Jednocześnie potwierdzono, że w przypadku stwierdzenia nieważności umowy, każda ze stron może dochodzić zwrotu nienależnie spełnionych świadczeń. Oznacza to, że kredytobiorca ma prawo żądać zwrotu wszystkich wpłat dokonanych na rzecz banku, a bank – o ile zamierza odzyskać wypłacony kapitał – musi złożyć osobne roszczenie.

Kolejnym istotnym aspektem uchwały jest stanowisko dotyczące przedawnienia roszczeń banków. Bieg trzyletniego terminu rozpoczyna się z dniem następującym po zakwestionowaniu przez kredytobiorcę obowiązywania nieuczciwych postanowień, co w praktyce oznacza moment doręczenia wezwania przedsądowego. To rozwiązanie może ograniczyć możliwości dochodzenia roszczeń przez instytucje finansowe w sytuacjach, w których minął odpowiedni okres od sporu z klientem.

W uchwale odniesiono się również do zagadnienia tzw. wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Sąd jednoznacznie wskazał, że żadna ze stron – ani bank, ani konsument – nie ma prawa żądać dodatkowego świadczenia z tytułu korzystania z przekazanych środków. To stanowisko spójne jest z niedawnymi wyrokami TSUE, które odrzucały roszczenia banków o dodatkowe opłaty poza zwrotem nominalnej kwoty kredytu.

Choć uchwała zapadła w pełnym składzie izby cywilnej, jej praktyczne znaczenie może być przedmiotem dyskusji ze względu na trwający konflikt wokół składu orzekającego. Część sędziów nie wzięła udziału w posiedzeniu, a wcześniej kwestionowała status nowych członków SN. Mimo tych kontrowersji, orzeczenie potwierdza linię, którą od kilku lat przyjmują sądy powszechne w sprawach frankowych.

W świetle tej uchwały kredytobiorcy posiadający umowy z klauzulami odnoszącymi się do mechanizmów bankowych kursów walutowych – np. w produktach typu Deutsche Bank kredyt frankowy – mogą spodziewać się ułatwionego dochodzenia swoich roszczeń. Uchwała ujednolica stanowisko sądów i ogranicza pole manewru instytucji finansowych w sporach sądowych.

Publikacja uzasadnienia uchwały spodziewana jest w ciągu kilku tygodni. Dopiero jego analiza pozwoli na pełne zrozumienie kierunku, w jakim zmierzają krajowe sądy. Jednak już teraz można zakładać, że uchwała ta stanie się punktem odniesienia w zdecydowanej większości nowych spraw dotyczących kredytów waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego.